Εφαρμογές και Προοπτικές του World Wide Web

 

Εμπορικές εφαρμογές του World Wide Web

Μέσα στο Web διαμορφώνεται ταχύτατα μία νέα παγκόσμια αγορά, συναρπαστική και εύκολα προσπελάσιμη από κάθε χρήστη του δικτύου Internet. Σε αυτήν, μπορεί κάποιος να συναντήσει καταστήματα κάθε μεγέθους, όπως ακριβώς και στον πραγματικό κόσμο. Τα μικρότερα από αυτά φιλοξενούν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μίας μόνο επιχείρησης, ενώ τα μεγαλύτερα αποτελούν κολοσσιαία εμπορικά κέντρα τα οποία συστεγάζουν εκατοντάδες εταιρείες.

Ηλεκτρονικά εμπορικά κέντρα

Μία νέα τάση που εδραιώνεται ταχύτατα στο εξωτερικό και αναμένεται να επικρατήσει σταδιακά και στην Ελλάδα είναι τα ηλεκτρονικά εμπορικά κέντρα ή Cybermalls, όπως καλούνται συνήθως. Αυτά είναι ειδικοί χώροι στους Web servers, συνήθως κάποιων εταιρειών παροχής on-line υπηρεσιών, όπου βρίσκονται ταξινομημένες σελίδες εμπορικών καταστημάτων. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει μία ομοιομορφία στο σχεδιασμό και την παρουσίαση για όλους τους συμμετέχοντες, ενώ και οι εισαγωγικές σελίδες έχουν μία καθορισμένη εμφάνιση που είναι κοινή σε όλους. Αυτό, βέβαια, μπορεί να είναι περιοριστικό σε πολλές περιπτώσεις όπου οι διαφημιζόμενες εταιρείες θα επιθυμούσαν πλουσιότερο περιεχόμενο, είναι όμως ιδανικό για μικρά καταστήματα που θέλουν να έχουν μία ηλεκτρονική παρουσία στο Internet, αφού όπως είναι προφανές το κόστος είναι μικρό. Το φάσμα των καταστημάτων που συμμετέχουν σε αυτά τα οργανωμένα εμπορικά κέντρα του Web είναι αξιοθαύμαστο. Δισκοπωλεία, βιβλιοπωλεία, καταστήματα ηλεκτρικών ειδών και οτιδήποτε μπορεί ο καθένας να φανταστεί είναι μερικά παραδείγματα. Επιπλέον, γιατροί, δικηγόροι και άλλοι επαγγελματίες έχουν καταχωρίσεις σε ειδικούς χώρους που προσφέρονται από τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών στο δίκτυο Internet και σε κατάλληλα διαμορφωμένες ενότητες σελίδων ενός ηλεκτρονικού εμπορικού κέντρου. Όλοι αυτοί, φυσικά, δεν είναι απαραίτητο να έχουν κάποιες ειδικές γνώσεις σχετικά με την πληροφορική. Απλά ετοιμάζουν το υλικό που θέλουν και το παραδίδουν στην εταιρεία που παρέχει πρόσβαση στο Internet, η οποία με τη σειρά της το εισάγει στον Web server στον προβλεπόμενο για το σκοπό αυτό χώρο, αφού προηγουμένως μορφοποιήσει τις σελίδες σύμφωνα με το ανάλογο μοτίβο. Η όλη προσπάθεια βέβαια έχει καθαρά διαφημιστικό χαρακτήρα για τον ενδιαφερόμενο.

Eνα μικρό κατάστημα, για παράδειγμα, θέλει να πληροφορήσει τους χρήστες που επισκέπτονται τον συγκεκριμένο κόμβο για τις υπηρεσίες που προσφέρει ή τα προϊόντα που διαθέτει, μαζί ίσως με κάποια συνοδευτική φωτογραφία, τη διεύθυνση και το τηλέφωνο, καθώς και κάποιον μικρό τιμοκατάλογο. Στην ουσία, έχουμε την περίπτωση μίας ηλεκτρονικής διαφήμισης, μίας διαφημιστικής καταχώρησης στον χώρο του Web, για την οποία περισσότερα αναφέρονται παρακάτω. Στην περίπτωση τώρα του ελεύθερου επαγγελματία, το περιεχόμενο της σελίδας θα περιλαμβάνει ένα είδος “βιογραφικού σημειώματος” για τις μέχρι τώρα δραστηριότητές του, διεύθυνση και τηλέφωνο του γραφείου ή της κατοικίας του, περιγραφή των παρεχόμενων υπηρεσιών, μία φωτογραφία ενδεχομένως και ό,τι άλλο κρίνει ο ίδιος κατάλληλο για την προσωπική του προβολή.

Ηλεκτρονικές διαφημίσεις

Με την ονομασία ηλεκτρονικές διαφημίσεις, ή ισοδύναμα με τον αγγλικό όρο Cyberads, καλούνται συνήθως οι διαφημιστικές καταχωρίσεις στο World Wide Web. Eνας άλλος όρος που χρησιμοποιείται επίσης είναι on-line advertisements. Τις περισσότερες φορές, η ίδια η σελίδα στο Web αποτελεί παράλληλα και μία διαφήμιση. Υπάρχουν όμως και κάποιες ειδικότερες περιπτώσεις. Η πιο σημαντική από αυτές είναι η ενοικίαση χώρου στην εισαγωγική σελίδα ενός πολυσύχναστου Web site και η παράθεση σε κάποιο ευδιάκριτο σημείο της σελίδας μίας εμβόλιμης καταχώρησης με τη μορφή κάποιας εικόνας. Φυσικά η γραφική αυτή εικόνα είναι ένας υπερσύνδεσμος που οδηγεί σε αναλυτικές σελίδες της διαφημιζόμενης εταιρείας. Για να κατανοήσουμε καλύτερα πως λειτουργεί το όλο σύστημα, ας σκεφτούμε τι συμβαίνει σήμερα στα περιοδικά. Ο ενδιαφερόμενος καταβάλλει κάποιο χρηματικό ποσό ανάλογα με την κυκλοφορία του περιοδικού και την έκταση που καταλαμβάνει η διαφήμισή του μέσα σε αυτό. Μάλιστα, όπως στον πραγματικό κόσμο, έτσι και στον ηλεκτρονικό, υπάρχει και η έννοια της χορηγίας, ή sponsoring, αν και προς το παρόν εφαρμόζεται κυρίως από εταιρείες πληροφορικής.

Ως παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε τους κόμβους στο Web κάποιων πανεπιστημίων, των οποίων ο εξοπλισμός έχει παρασχεθεί ως έναν βαθμό από μεγάλες εταιρείες κατασκευής υπολογιστικών συστημάτων (π.χ. IBM, Silicon Graphics, Sun Microsystems κ.ά.) με τη μορφή δωρεάς. Το πανεπιστήμιο στη συνέχεια αναλαμβάνει τη δέσμευση να προσθέσει στην κεντρική του σελίδα μία ένδειξη προέλευσης του εξοπλισμού του, συνήθως μαζί με κάποιο λογότυπο και ίσως έναν σύνδεσμο προς την εταιρεία-χορηγό. Οι ηλεκτρονικές αυτές διαφημίσεις αποτελούν ένα δυναμικά αναπτυσσόμενο κομμάτι, διότι προσφέρουν μερικά πλεονεκτήματα που δεν είναι δυνατόν να περάσουν απαρατήρητα:

1.      Οι ηλεκτρονικές διαφημίσεις είναι οικονομικές. Μία τέτοια καταχώρηση, ακόμα και όταν τοποθετείται στην κεντρική σελίδα ενός πολυσύχναστου κόμβου που δέχεται εκατομμύρια επισκέψεις το μήνα, είναι συμφέρουσα εάν συγκριθεί με τα υπόλοιπα παραδοσιακά διαφημιστικά μέσα (τηλεόραση, ραδιόφωνο, εφημερίδες, περιοδικά).

2.        Η ηλεκτρονική διαφήμιση είναι ενεργός 24 ώρες το 24ωρο. Ενώ κάποιο διαφημιστικό spot στην τηλεόραση διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα, ένα γραφικό μήνυμα σε κάποια σελίδα του Web είναι συνεχώς ενεργό, για το χρονικό διάστημα συνήθως που έχει συμφωνηθεί με την εταιρεία παροχής πρόσβασης στο Internet. 

3.      Ο διαφημιζόμενος γνωρίζει κάθε στιγμή την αποτελεσματικότητα της διαφήμισής του. Oλοι οι σύγχρονοι servers παρέχουν τη δυνατότητα ακριβούς καταγραφής πολλών στατιστικών στοιχείων. Για παράδειγμα, πόσοι χρήστες επισκέφθηκαν μία σελίδα, σε ποια χρονικά διαστήματα, από ποιους servers, με ποια προγράμματα κ.λ.π. Όλα αυτά τα δεδομένα αποθηκεύονται σε αρχεία και μπορούν να αποσταλούν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στους ενδιαφερόμενους. Βάσει αυτών των στατιστικών στοιχείων μπορούν οι managers και οι άνθρωποι του marketing διάφορων εταιρειών να λάβουν αποφάσεις για την προώθηση των προϊόντων τους.

4.      Η δημιουργία μίας ηλεκτρονικής διαφήμισης δεν απαιτεί κάποια ιδιαίτερη προεργασία και είναι μία διαδικασία απλή. Αρκεί να υπάρχει το κατάλληλο προσωπικό που θα κωδικοποιήσει τις σελίδες.

 

Η έννοια του on-line shopping

Η έννοια του on-line shopping αναφέρεται εδώ με τη μεγαλύτερη δυνατή ευρύτητα του όρου. Ως έννοια, περιλαμβάνει την αγορά καταναλωτικών αγαθών (π.χ. σπίτια, αυτοκίνητα, είδη ρουχισμού κ.ά.), αναλώσιμων καταναλωτικών ειδών (π.χ. είδη διατροφής ή γραφική ύλη), την κράτηση θέσεων (booking) σε εστιατόρια, ξενοδοχεία, αεροπλάνα κ.λ.π. και τις συμφωνίες για παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών (π.χ. deals, δημιουργία χαρτοφυλακίων, αγοραπωλησίες μετοχών και αμοιβαίων κεφαλαίων). Αυτό που πρέπει να διευκρινιστεί είναι ότι το on-line shopping δεν ανακαλύφθηκε με την εισαγωγή του World Wide Web ως υπηρεσίας του δικτύου Internet, αν και σαφώς αυτό αποτελεί σήμερα το πιο “καυτό” σημείο αγορών.

Η ιστορία του on-line shopping ξεκινά πολύ νωρίτερα, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν η αμερικανική εταιρεία παροχής on-line υπηρεσιών Compuserve έδωσε τη δυνατότητα στους Αμερικανούς συνδρομητές, μέσα από το text περιβάλλον της, να παραγγέλνουν κάποια προϊόντα. Την εποχή εκείνη, βέβαια, οι παρεχόμενες υπηρεσίες ήταν στοιχειώδεις και τα συστήματα αποτελούσαν φυσική συνέχεια του τηλεφωνικού teleshopping (σε συνδυασμό με το τηλεοπτικό marketing). Φυσικά, ένα τόσο απλό σύστημα μίας on-line υπηρεσίας, που βασιζόταν σε κείμενο και σε κάποια απλοϊκά μενού, δεν ήταν δυνατό να γνωρίσει αξιόλογη επιτυχία, παρά μόνο μεταξύ των επαγγελματιών της Πληροφορικής που αποτελούσαν και τη συντριπτική πλειοψηφία των δικτυωμένων χρηστών εκείνη την εποχή. Με ένα τόσο περιορισμένο αγοραστικό κοινό και χωρίς ακόμα τις επαναστατικές υπηρεσίες που προσφέρει σήμερα το World Wide Web, ήταν επόμενο να οδηγηθούμε σε μία στάσιμη κατάσταση, η οποία ελάχιστα ενδιέφερε τους μεγάλους προμηθευτές και απέτρεπε τις όποιες επενδύσεις τους.

Η κατάσταση αυτή άλλαξε ριζικά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 και αυτό δεν συνέβη τυχαία. Καταλυτικό ρόλο έπαιξε η σαρωτική επικράτηση διάφορων γραφικών και εύχρηστων λειτουργικών συστημάτων και προγραμμάτων, τα οποία κατέστησαν τον προσωπικό υπολογιστή προσιτό σε ένα μεγάλο μέρος του καταναλωτικού κοινού. Έτσι, σε συνδυασμό με τη συνεχή πτώση στις τιμές των μηχανημάτων και των περιφερειακών συσκευών ενός Η/Υ, άνθρωποι, οι οποίοι είχαν μικρή ή ανύπαρκτη εξοικείωση με τους υπολογιστές, έδωσαν μεγάλη ώθηση στην πληροφορική επανάσταση που διανύουμε. Την κατάσταση αυτή εκμεταλλεύτηκαν άμεσα μεγάλες εταιρείες παροχής on-line υπηρεσιών σε όλον τον κόσμο. Το περιβάλλον επικοινωνίας μέσα από τα δίκτυα βελτιώθηκε και έγινε προσιτό και πιο εύχρηστο σε όλους, με αποτέλεσμα πολλές εταιρείες να προσφέρουν τώρα πλέον τα προϊόντα τους μέσα από τις οθόνες. Ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός των χρηστών έκανε ελκυστική την προοπτική συμμετοχής διάφορων προμηθευτών, ενώ το οργανωμένο και ασφαλές περιβάλλον που προσφέρει μία on-line υπηρεσία λειτούργησε καταλυτικά.

 

Ηλεκτρονικό χρήμα

 Προς το παρόν, οι αγορές μέσω του δικτύου Internet έχουν περιορισμένο εύρος. Το σύστημα αγορών βασίζεται στις πιστωτικές κάρτες. Για παράδειγμα, ένας χρήστης συνδέεται σε κάποιον κόμβο και μέσω ενός υπερσυνδέσμου μπορεί να επισκεφθεί έναν εκδοτικό οίκο. Εκεί, υπάρχουν σελίδες του Web με τα περιεχόμενα των βιβλίων και άλλες χρήσιμες πληροφορίες. Αν κάποιος τίτλος κινεί το ενδιαφέρον του χρήστη, αυτός μπορεί στη συνέχεια να συμπληρώσει on-line μία ηλεκτρονική φόρμα παραγγελίας και να καταχωρίσει τα στοιχεία του, μαζί με τον αριθμό της πιστωτικής του κάρτας. Η αίτηση θα καταχωρηθεί στον server και το βιβλίο θα αποσταλεί στον ενδιαφερόμενο αγοραστή ταχυδρομικά. Ουσιαστικά εδώ δηλαδή, δεν υπάρχει κάτι το πρωτότυπο ή διαφορετικό. Αντί ο χρήστης να δώσει τον αριθμό της κάρτας του μέσω τηλεφώνου, τον πληκτρολογεί στον υπολογιστή και η πληρωμή πραγματοποιείται με την κλασσική μέθοδο. Αυτό όμως σύντομα πρόκειται να αλλάξει.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την έννοια του E-Cash, η οποία χρησιμοποιείται αρκετά συχνά τελευταία και αποτελεί σύντμηση του αγγλικού όρου Electronic Cash (ηλεκτρονικό χρήμα). Ο όρος αυτός συναντάται και με άλλα ονόματα, όπως Net Cash, Virtual Cash, Digital Cash κ.λ.π. Oλα είναι στην ουσία παραλλαγές του ίδιου θέματος. Η κεντρική ιδέα έχει ως εξής: πρόκειται για ηλεκτρονικές χρηματικές μονάδες που παρέχει σε έναν χρήστη κάποια ηλεκτρονική τράπεζα, με αντίτιμο βέβαια “πραγματικά” χρήματα. Με απλά λόγια, ο χρήστης καταβάλλει κάποιο χρηματικό ποσό και ο ηλεκτρονικός του λογαριασμός τροφοδοτείται με το αντίστοιχο “ηλεκτρονικό”. Στη συνέχεια, αυτός έχει τη δυνατότητα να επισκεφθεί ένα οποιοδήποτε ηλεκτρονικό εμπορικό κέντρο (cybermall) και να πραγματοποιήσει τις αγορές του. Στη διάρκεια των δοσοληψιών το ηλεκτρονικό του απόθεμα ενημερώνεται διαρκώς, καθώς τα αποτελέσματα των εμπορικών του συναλλαγών καταχωρούνται σε μία ηλεκτρονική τράπεζα. Συνεπώς, τα “ψηφιακά” χρήματα του χρήστη μειώνονται, ενώ αντίστοιχα αυξάνονται εκείνα του πωλητή μέσω ενός αυτόματου μηχανισμού συναλλαγών.

Oπως στον πραγματικό κόσμο, έτσι και στον αντίστοιχο ηλεκτρονικό, οι μέθοδοι πληρωμών υπάγονται σε δύο ευρείες κατηγορίες: χρέωση και πίστωση. Στην πρώτη περίπτωση, συγκεντρώνουμε πρώτα τα χρήματα και έπειτα πληρώνουμε κάποιον λογαριασμό. Στη δεύτερη, πραγματοποιούμε κάποιες αγορές και καταβάλλουμε το ανάλογο χρηματικό ποσό αργότερα. Oπως οι έννοιες, λοιπόν, cash και credit συνυπάρχουν στον σημερινό πραγματικό επιχειρησιακό κόσμο, το ίδιο συμβαίνει και στον αντίστοιχο ψηφιακό. Με τον όρο electronic ή digital cash εννοείται το ηλεκτρονικό ισοδύναμο ενός π.χ. χαρτονομίσματος, με ονομασία έναν μοναδικό αναγνωριστικό αριθμό και το ποσό που αναπαριστά.

Ο όρος digital credit υποδηλώνει το ίδιο πιστωτικό σύστημα που ισχύει και στις κανονικές συναλλαγές. Η μόνη διαφορά έγκειται στην ενσωμάτωση ψηφιακών χρονομετρών και υπογραφών για λόγους καταχώρησης των συναλλαγών. Κατά την αγορά, δημιουργείται μία περιγραφή της συναλλαγής με τα ονόματα του λήπτη και αυτού που καταβάλλει το χρηματικό ποσό, την ημερομηνία και ώρα της συναλλαγής και το ποσό της πληρωμής. Ο αγοραστής υπογράφει με το ιδιωτικό του κλειδί (κωδικό) το “έγγραφο” της δοσοληψίας και ο πωλητής στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας ένα δημόσιο κλειδί, επιβεβαιώνει την πράξη της συναλλαγής και ενημερώνει το σύστημα εκκαθαρίσεων κάποιας ηλεκτρονικής τράπεζας.

Μία on-line πληρωμή περιλαμβάνει γενικά τρία μέρη. Ο πελάτης πληρώνει, ο έμπορος λαμβάνει το αντίτιμο και η τράπεζα λογίζει τη δοσοληψία, φροντίζοντας τα χρήματα να καταλήξουν από τον πελάτη στο λογαριασμό του εμπόρου. Σε ένα ομότιμο (peer-to-peer) σύστημα οι χρήστες μπορούν να δρουν ως πελάτες και πωλητές μαζί, ανάλογα με την περίσταση. Ο πελάτης χρησιμοποιεί ειδικό λογισμικό, συνήθως κάποιον WWW browser με πρωτόκολλο ασφαλείας, όπως είναι το SSL (Security Sockets Layer) ή το S-HTTP (Secure HyperText Transfer Protocol). Κάποιο αντίστοιχο πρόγραμμα server υπάρχει και από τη μεριά του πωλητή. Τέλος, ένας payment server χρησιμοποιείται από την τράπεζα στο δίκτυο για να επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και να προβεί στις απαραίτητες ενημερώσεις λογαριασμών. Προς το παρόν, η ασφάλεια του συστήματος επιτυγχάνεται μέσω κρυπτογράφησης των κωδικών, οπότε διατηρούνται και αντίγραφα σε χαρτί για κάθε περίπτωση. Αργότερα, όταν η τεχνολογία αυτή θα έχει “ωριμάσει” αρκετά, το όλο σύστημα θα είναι εξαιρετικά σταθερό και ασφαλές. Η επιθυμία μας, βέβαια, να μεταβούμε σε ένα ηλεκτρονικό σύστημα συναλλαγών μέσω του Internet και του World Wide Web δεν είναι αναίτια, αλλά έχει τη βάση της στα οφέλη που αποκομίζουμε: μειωμένο κόστος διεκπεραίωσης, ταχύτητα και ευελιξία, και λιγότερη γραφειοκρατία.

PRIVACY – ΚΡΥΠΤΟΡΓΑΦΗΣΗ (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κ)

 

Ηλεκτρονική Ανταλλαγή Δεδομένων

 Η διακίνηση εγγράφων μέσα από κλειστά, ιδιωτικά δίκτυα δεν είναι κάτι καινούργιο. Πολλές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν την Ηλεκτρονική Ανταλλαγή Δεδομένων ή EDI (Electronic Data Interchange) για να διακινήσουν εμπορικά έγγραφα με νομικό βάρος και αξία. Αυτά περιλαμβάνουν δελτία παραγγελιών, τιμολόγια, αποδείξεις και άλλα. Με την έλευση του δικτύου Internet και την ωρίμανση των συνθηκών ασφαλείας, η ιδέα για τέτοιες σημαντικές συναλλαγές μέσω του World Wide Web γίνεται ιδιαίτερα ελκυστική, καθώς οι φόρμες εισαγωγής στοιχείων στις Web σελίδες προσφέρουν το κατάλληλο interface για τη συμπλήρωση δεδομένων. Μελλοντικά, λοιπόν, αναμένεται ότι αυτή η ιδέα θα αποτελέσει άλλο ένα κομμάτι του επιχειρηματικού εργαλείου που λέγεται Web και θα απαλλάξει πολλές εταιρείες μικρού και μεσαίου μεγέθους από τη γραφειοκρατία, καθώς το κόστος του είναι σαφώς πιο λογικό.

 

Εφαρμογές στην τηλε-εκπαίδευση

 Μία σχετικά νέα αλλά εξίσου σημαντική εφαρμογή του World Wide Web είναι αυτή της τηλε-εκπαίδευσης. Με την εφαρμογή αυτή, πολλοί χρήστες έχουν τη δυνατότητα να σπουδάσουν σε ένα π.χ. πανεπιστήμιο της αρεσκείας τους, που παρέχει υπηρεσίες τηλε-εκπαίδευσης, μέσω του δικτύου Internet, αλλά μέχρι σήμερα ήταν αδύνατο γι’ αυτούς για λόγους οικογενειακούς, επαγγελματικούς ή οικονομικούς. Πιο συγκεκριμένα, διάφορα πανεπιστήμια έχουν ήδη εγκαινιάσει την εκπαίδευση από απόσταση με διάφορα μέσα, κυρίως με τη χρήση του Internet και της τηλεσυνδιάσκεψης (videoconferencing). Eνας υπολογιστής, ένα modem και μία σύνδεση στο Internet αρκούν για να σπουδάσει σήμερα ένας χρήστης στο σπίτι του και τις ώρες τις προτίμησής του, λαμβάνοντας μέσω του υπολογιστή του την ύλη, τις παραδόσεις, τα διαγωνίσματα και τις διορθώσεις. Μέσω του Web του παρέχεται όλη η αναγκαία ύλη, οι ασκήσεις και οι παρατηρήσεις των καθηγητών, ενώ μέσω του FTP η πρακτική ύλη και αποσπάσματα από βιβλία που θα τον βοηθήσουν. Τέλος, μέσω των ομάδων νέων (newsgroups) του Usenet, οι καθηγητές απαντούν σε διάφορες απορίες του χρήστη. Η μέθοδος της τηλε-εκπαίδευσης εφαρμόζεται σήμερα από δημόσια κυρίως πανεπιστήμια του εξωτερικού καθώς και μεγάλους φροντιστηριακούς οργανισμούς εκμάθησης ξένων γλωσσών.

 

 

Internet & Μ.Μ.Ε

 Η μεγάλη ανάπτυξη την οποία έχει παρουσιάσει το Internet και ιδιαίτερα το γραφικό κομμάτι του, δηλαδή το World Wide Web, οδήγησαν πολλά από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης (εφημερίδες, τηλεοπτικά κανάλια και ραδιοφωνικοί σταθμοί) να παρουσιάσουν ηλεκτρονικές εκδόσεις τους. Ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια, ο αριθμός των παραδοσιακών Μ.Μ.Ε. που δικτυώνονται αυξάνεται με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου. Για μια εφημερίδα ή έναν σταθμό η παρουσία στο WWW είναι κάτι παραπάνω από επιβεβλημένη. Το αποτέλεσμα είναι αυτή τη στιγμή να υπάρχουν περισσότερες από 1.100 ηλεκτρονικές εκδόσεις εφημερίδων από κάθε γωνιά του πλανήτη, αριθμός που αυξάνεται κατά 30 με 50 κάθε εβδομάδα, ενώ ανάλογη είναι η κατάσταση και στα υπόλοιπα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης.

Οι ηλεκτρονικές εκδόσεις των εφημερίδων θα μπορούσαν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: αυτές που προσφέρουν δωρεάν ολόκληρο το περιεχόμενό τους, εκείνες που προσφέρουν επί πληρωμή επίσης όλο το περιεχόμενό τους, ενώ υπάρχουν και ορισμένες που ανεβάζουν στο WWW ένα μέρος μόνο του περιεχομένου τους. Πιο δημοφιλείς βέβαια είναι οι πρώτες, παρά το γεγονός ότι συνήθως ανανεώνουν το υλικό τους αρκετές ώρες μετά την εκτύπωση της έντυπης έκδοσης. Για τους επιτελείς των εφημερίδων, η on-line έκδοση της εφημερίδας τους έχει αρκετά πλεονεκτήματα. Καταρχήν είναι φθηνή, καθώς δεν χρειάζεται πλέον να τυπωθεί σε χιλιάδες αντίτυπα αλλά ένα ηλεκτρονικό αντίτυπο είναι αρκετό, ενώ το κόστος διανομής δεν υπάρχει. Κατά δεύτερον, μία Web σελίδα προσφέρει τη δυνατότητα ταχύτερης και καλύτερης επικοινωνίας με το αναγνωστικό κοινό, χάρη στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Το σημαντικότερο όμως πλεονέκτημα είναι η δυνατότητα συνεχούς αλλαγής, το οποίο αποτελεί άλλωστε και το μεγαλύτερο πρόβλημα μίας εφημερίδας. 

 

Μultimedia Internet

 Στόχος της ενότητας αυτής είναι η αντικειμενική και όσο το δυνατόν πληρέστερη ενημέρωση του ενδιαφερόμενου χρήστη για τις νέες τεχνολογίες που μετασχηματίζουν το Web από πλατφόρμα “ξεφυλλίσματος” ηλεκτρονικών εγγράφων (browsing) σε σύστημα εκπομπής πάσης φύσης δεδομένων (broadcasting). Οι νέες αυτές τεχνολογίες για ζωντανές μεταδόσεις εικόνας και ήχου, σε συνδυασμό με μία σειρά ειδικών προγραμμάτων που διαπνέονται από αμιγώς multimedia χαρακτήρα, πρόκειται να αλλάξουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε σήμερα το δίκτυο Internet και το World Wide Web. Το μεγαλύτερο μέρος της παρούσας ενότητας αναφέρεται στη νέα τάση που θέλει το Internet να μετατρέπει τον προσωπικό υπολογιστή του χρήστη και σε δέκτη ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών, συγχωνεύοντας πολλούς και ιδιαίτερα ελκυστικούς τύπους δεδομένων σε μία κοινή πλατφόρμα. Οι τεχνολογίες αυτές, που αναφέρονται συχνά με τον αγγλικό όρο streaming, είναι εδώ προκειμένου να εισαγάγουν κάθε χρήστη σε μία καινούργια εποχή συνδυασμού κινούμενης εικόνας, ήχου και κλασικών δεδομένων.

Ας αναλογιστούμε, όμως, τι σημαίνει για έναν χρήστη προς το παρόν η έννοια multimedia περιεχομένου στο Internet και ειδικότερα το World Wide Web. Οι περισσότερες απαντήσεις θα έχουν σίγουρα να κάνουν με τη σύνδεση σε μία σελίδα που περιέχει κάποια video clips, στην πλειοψηφία τους αρχεία.mov και.avi. Με την επιλογή του αντίστοιχου υπερσυνδέσμου, το αντίστοιχο αρχείο ξεκινά να μεταφέρεται στον υπολογιστή του. Δυστυχώς, όμως, αυτό πρέπει να μεταφερθεί ολόκληρο προτού αυτός μπορέσει να δει το παραμικρό. Μόλις γίνει αυτό, εκκινείται συνήθως κάποιο βοηθητικό πρόγραμμα (multimedia player) ή άλλη βοηθητική εφαρμογή και ο χρήστης αντικρίζει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Πρόκειται για μία διαδικασία που για τα συνήθη μεγέθη των αξιόλογων αρχείων είναι πολλές φορές ιδιαίτερα βασανιστική, πόσο μάλιστα όταν οι πληροφορίες που ενδιαφέρουν άμεσα τον χρήστη βρίσκονται στην αρχή του αντίστοιχου αρχείου!

Η τεχνολογία στην οποία αναφέρεται το κείμενο αυτό, προσφέρει κάτι διαφορετικό. Ουσιαστικά, ο χρήστης “ανοίγει” έναν δίαυλο επικοινωνίας και τα δεδομένα μεταδίδονται προς αυτόν σε συνεχή ροή, έτοιμα να αξιοποιηθούν από την πρώτη κιόλας στιγμή. Με τον ίδιο, δηλαδή, τρόπο που μέχρι τώρα αυτός παρακολουθούσε τηλεόραση ή άκουγε ραδιόφωνο. Ένας κεντρικός υπολογιστής εκπέμπει τα πακέτα με αδιάκοπο ρυθμό και ο χρήστης, από την πλευρά του πελάτη, τα προβάλλει σε πραγματικό χρόνο. Φυσικά, τα πράγματα δεν μπορεί να είναι τόσο απλά. Όλα τα προϊόντα αυτής της μορφής ονομάζονται codecs (coders/decoders) με τουλάχιστον δύο συστατικά μέρη, τον encoder/compressor ο οποίος συμπιέζει τα δεδομένα που λαμβάνει από την πηγή και τον decompressor/player που αποσυμπιέζει το stream (ρεύμα, δέσμη) των δεδομένων στην άλλη πλευρά. Ένα τρίτο μέλος, που προσφέρεται από ορισμένες εταιρείες, είναι ο server που παραδίδει τα streams στους πελάτες ή προσφέρει αναπτυγμένη λειτουργικότητα στον player. Αυτό που λίγοι είναι ικανοί να προσφέρουν αυτή τη στιγμή είναι το περίφημο live encoding, το οποίο είναι απαραίτητο για μετάδοση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο. Τέλος, στα αρνητικά σημεία περιλαμβάνονται διάφορες ασυμβατότητες μεταξύ διαφορετικών υλοποιήσεων της νέας αυτής τεχνολογίας.   

Με την εφαρμογή της νέας αυτής τεχνολογίας, πολλοί από εμάς θα έχουν τη δυνατότητα, με πολύ μικρό συγκριτικά κόστος, να δημιουργήσουν μικρούς αλλά παγκόσμιας εμβέλειας τηλεοπτικούς σταθμούς και να μεταδίδουν τα μηνύματά τους. Με τον τρόπο αυτό, περνάμε σε έναν κόσμο εξόχως πλουραλιστικό, με πάρα πολλούς από τους χρήστες του δικτύου Internet να αρθρώνουν λόγο που θα φτάνει σε μακρινές αποστάσεις και με σύγχρονα μέσα προσέγγισης του κοινού, όπως η εκπομπή κινούμενης εικόνας σε πραγματικό χρόνο από τον προσωπικό υπολογιστή. Μία τέτοια εξέλιξη θα επηρεάσει μελλοντικά σε μεγάλο βαθμό πολλές πλευρές της ζωής μας. Μέχρι τότε, το δίκτυο Internet και ειδικότερα το World Wide Web, πιθανότατα δεν θα έχουν μεγάλη σχέση με το σημερινό μοντέλο δράσης. Σημαντικό ρόλο σε αυτό αναμένεται να διαδραματίσουν οι τεχνολογίες streaming και broadcasting με την multimedia χροιά που προσδίδουν, συνδυαζόμενες αργότερα με περιβάλλοντα εικονικής αναπαράστασης και παρουσίας. Ουσιαστικά, αυτές θα αποτελέσουν το επόμενο μεγάλο βήμα για να διευρυνθεί ο κύκλος των δικτυωμένων χρηστών και να μετατραπεί ο υπολογιστής σε ένα εργαλείο καθημερινής χρήσης, που θα ανοίγει σε όλους ένα ζωντανό παράθυρο στον κόσμο και στη γλώσσα που καταλαβαίνουμε: αυτή της εικόνας και της κίνησης.

Συμπεράσματα και Παρατηρήσεις

Το Internet αποτελεί σήμερα ένα παγκόσμια επεκτεινόμενο δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών και το σημαντικότερο ίσως βήμα προς την κατεύθυνση της “κοινωνίας των πληροφοριών”. Ο σκοπός για τον οποίο αυτό χρησιμοποιείται σήμερα είναι εντελώς διαφορετικός από αυτόν για τον οποίο αρχικά δημιουργήθηκε. Με την διασύνδεση ολοένα και περισσότερων δικτύων σε ολόκληρο τον κόσμο, το Internet δεν απευθύνεται σήμερα μόνο σε ακαδημαϊκούς, επιστήμονες ή ερευνητές αλλά σε εκατομμύρια απλούς χρήστες. Οι υπηρεσίες που αυτό προσφέρει είναι εύχρηστες και φιλικές ακόμη και για ανθρώπους με ελάχιστες γνώσεις πληροφορικής.

Με την εισαγωγή της υπηρεσίας του World Wide Web ειδικότερα, το περιβάλλον επικοινωνίας μεταξύ χρήστη και πληροφορίας βελτιώθηκε σημαντικά και έγινε ισχυρά αλληλεπιδραστικό (interactive). Η ανάπτυξη και ευρεία χρήση διάφορων γραφικών προγραμμάτων για την ανάγνωση σελίδων στο Web καθιστά σήμερα την αναζήτηση πληροφοριών μέσα σε αυτό εύκολη, γρήγορη και ταυτόχρονα πιο ευχάριστη. Η αποθήκευση και ανάκτηση της πληροφορίας μέσα στον τεράστιο ηλεκτρονικό χώρο του δικτύου Internet δεν πραγματοποιείται πλέον με την παραδοσιακή μορφή του κειμένου αλλά επιπλέον και με τη μορφή γραφικών, ήχου ή βίντεο. Το γεγονός αυτό έχει προσδώσει χαρακτήρα πολυμέσου στο WWW. Επίσης, η χρήση νέων γλωσσών προγραμματισμού για τη συγγραφή και ανάπτυξη Web σελίδων, όπως η VRML και η Java, κατάφερε να “οπτικοποιήσει” την πληροφορία και να παρέχει μεγαλύτερες δυνατότητες αλληλεπίδρασής της με τον χρήστη.

Το WWW αποτελεί την πιο δημοφιλή υπηρεσία του δικτύου Internet, γεγονός που αποδεικνύεται από τον ταχύτατο ρυθμό αύξησης των χρηστών του και των επενδυόμενων σε αυτό χρηματικών ποσών. Εφαρμογές όπως οι εμπορικές, αυτές των ηλεκτρονικών συναλλαγών και της τηλε-εκπαίδευσης βασίζονται στην multimedia υφή του Web και έχουν ήδη επιδείξει έναν νέο τρόπο επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, αυτόν της δικτύωσης και της ηλεκτρονικής ενημέρωσης. Εμπορικές εταιρείες κάθε μεγέθους, ειδησεογραφικά πρακτορεία, ερευνητικά κέντρα και ακαδημαϊκά ιδρύματα, καθώς και μέσα μαζικής ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο έχουν κατακλύσει με τις σελίδες τους τον ηλεκτρονικό χώρο του World Wide Web, μετατρέποντάς τον έτσι σε ένα άριστο μέσο επικοινωνίας, ενημέρωσης αλλά και επιχειρηματικό εργαλείο.

Παράλληλα όμως με την εντυπωσιακή αυτή ανάπτυξη και καθολική επικράτηση του WWW στον χώρο της ηλεκτρονικής πληροφόρησης, άρχισαν να διαφαίνονται στον ορίζοντα και τα πρώτα προβλήματα, κυρίως κοινωνικά και τεχνολογικά. Συγκεκριμένα, η ανάπτυξη Web σελίδων με ασελγές περιεχόμενο ή περιεχόμενο για προπαγάνδα εθνικιστικών συνθημάτων και σκοπών έχει αρχίσει να θέτει υπό αμφισβήτηση την αξία και το δικαίωμα της ελεύθερης διακίνησης ιδεών μέσα από το δίκτυο Internet. Το World Wide Web άλλωστε προσφέρει πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες “προπαγάνδας” από οποιοδήποτε άλλο μέσο του Internet και αν η τηλεόραση παραμείνει στάσιμη, δεν αποκλείεται να απειλήσει στο άμεσο μέλλον και την απόλυτη κυριαρχία της στα Μ.Μ.Ε.

Πέρα όμως από τις κοινωνικές επιπτώσεις της ευρείας χρήσης του Web, έχουν ήδη προκύψει και αρκετά τεχνολογικά προβλήματα που οφείλονται κυρίως στη μαζική, ανεξέλεγκτη αποθήκευση και διακίνηση δεδομένων μέσα στο δίκτυο Internet. Ο συνεχώς αυξανόμενος πληροφοριακός όγκος που διακινείται μέσα στο δίκτυο απαιτεί ολοένα και περισσότερες  συνδέσεις με μεγαλύτερο εύρος μετάδοσης (bandwidth) και υψηλότερες ταχύτητες. Έτσι, πολλές από τις προβλέψεις για την εξέλιξη του δικτύου Internet προδιαγράφουν το μέλλον ως δυσοίωνο, καθώς αυτές τείνουν υπέρ του γεγονότος ότι κάποια στιγμή το δίκτυο θα “καταρρεύσει” κάτω από το βάρος του τεράστιου όγκου πληροφοριών.

Επιπλέον, έχει ήδη να διαφαίνεται και η ανάγκη για την καλύτερη κρυπτογράφηση των μεταδιδόμενων πληροφοριών και κατ’ επέκταση την ασφάλεια των επικοινωνιών μέσα στο δίκτυο. Το πρόβλημα λαμβάνει σημαντικές διαστάσεις καθώς οι διάφορες ηλεκτρονικές συναλλαγές που θα αρχίσουν να πραγματοποιούνται μελλοντικά μέσω του Web θα απαιτούν τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια και προστασία των υπολογιστικών συστημάτων. Άλλωστε, ακόμη και σήμερα, δεν είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις εκείνες κατά τις οποίες τροποποιήθηκε το περιεχόμενο διάφορων σελίδων του Web από φιλόδοξους hackers ή σημειώθηκαν υποκλοπές μηνυμάτων του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τρίτους!  

Είναι αναμφισβήτητο γεγονός πάντως ότι το δίκτυο Internet και η υπηρεσία του World Wide Web ειδικότερα αναδιαμόρφωσαν τον τρόπο επικοινωνίας και πληροφόρησης των ανθρώπων. Η επανάσταση στην ηλεκτρονική πληροφόρηση έχει ήδη αρχίσει, με όλους τους κινδύνους που πιθανώς αυτή εγκυμονεί!